Premia dla pracownika – kiedy warto mu ją przyznać?

Nagrody i premie stanowią skuteczny mechanizm mobilizowania pracowników do osiągania lepszych wyników w pracy. Niewątpliwie warto je im przyznawać, choć, zgodnie z przepisami prawa pracy, nie jest to obowiązkowe.

Czasem nie tylko warto, ale po prostu trzeba

Zacznijmy od tego, że pracownik ma prawo, pod pewnymi warunkami, rościć sobie prawo do przyznania mu premii. Ba, ma nawet prawo dopominać się o nagrodę. Bywa więc tak, że to pracownik występuje z roszczeniami, jeśli pracodawca nie przyznał mu premii, choć powinien. Pojawia się zatem pytanie: kiedy przyznanie premii przestaje być obligatoryjne i zamienia się w obowiązek pracodawcy?

Zgodnie z art. 105 kodeksu pracy, „Pracownikom, którzy przez wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy i podnoszenie jej wydajności oraz jakości przyczyniają się szczególnie do wykonywania zadań zakładu, mogą być przyznawane nagrody i wyróżnienia. Odpis zawiadomienia o przyznaniu nagrody lub wyróżnienia składa się do akt osobowych pracownika”. Wynika stąd bezpośrednio, że przyznawanie nagród i wyróżnień nie jest wcale obowiązkowe. To, czy w danym zakładzie pracy będą więc one przyznawane, ustala sam pracodawca. Wówczas musi powstać regulamin, który określa, za co pracownikowi należy się premia. Może być to, na przykład, zwiększenie wydajności pracy, zyskanie dla firmy stałych klientów, podwyższenie jakości pracy całego zespołu, zwiększenie miesięcznych wpływów na konto firmy, podpisanie kontraktu itd. Te ustalenia muszą być bardzo precyzyjne. Jeżeli pracownikowi udało się osiągnąć cele i sukcesy, za które regulamin przewiduje premię, pracodawca powinien mu ją przyznać. Jest to tak zwana premia regulaminowa, inaczej roszczeniowa.

Oczywiście w regulaminie muszą znaleźć się również zapisy mówiące o okolicznościach, kiedy pracownik traci prawo do regulaminowej premii. Przykładowo, może się tak stać, kiedy zbyt długo jest nieobecny w pracy z powodów zdrowotnych. W regulaminie powinno się także umieścić zapis o częstotliwości przyznawania premii pracownikom.


Premia uznaniowa i nagrody

Inaczej sprawa ma się z premiami uznaniowymi. Charakter uznaniowy oznacza, że pracodawca może przyznać premię pracownikowi na podstawie własnej, subiektywnej oceny jego pracy. Premia ta nie jest zależna od regulaminów, a pracownik nie może rościć sobie do niej praw, dopóki nie zostanie mu oficjalnie przyznana. Dopiero, gdy pracodawca przyzna mu premię za dodatkowe osiągnięcia, ale zwleka z wypłatą, roszczenia podwładnego są uprawomocnione.

Premie uznaniowe mogą być już przedmiotem rozważań: za co i kiedy warto wyróżnić pracownika.

Prawidłowe wypełnianie obowiązków to raczej za mało, by obdarować go takim wyróżnieniem. Choć kwestia premii uznaniowych jest jeszcze bardziej nieuregulowana odgórnie, więc na dobrą sprawę wszystko zależy od woli szefa. Obdarowywanie premiami przeciętnych pracowników lub nawet takich, którzy po prostu sumiennie wypełniają obowiązki, mija się jednak z celem. Musielibyśmy wtedy nagrodzić wszystkich, a jednostki naprawdę zaangażowane w swoje zadania czułyby się niedocenione. Zaś przeciętni pracownicy osiedliby pewnie na laurach, w przekonaniu, że nie muszą zbytnio się wysilać, aby otrzymać dodatek do podstawowego wynagrodzenia. Wprowadzi to zamęt wśród wszystkich pracowników – nikt nie będzie wiedział, jakie działania będą mogły przynieść wyższe materialne korzyści.

Jako pracodawcy, szefowie, dyrektorzy, nagradzajmy przede wszystkim za realne efekty i działania. Nie za chęci, mętne plany i pomysły, które nie mają przełożenia na rzeczywisty grunt. Premie i nagrody należą się tym pracownikom, którzy wykazali się naprawdę dużym zaangażowaniem w rozwój firmy i własną inicjatywą oraz włożyli ponadprzeciętny wysiłek w wykonywanie powierzonych im zadań.


Elżbieta Gwóźdź

Udostępnij ten artykuł
  • gplus

Komentarze